jump to navigation

Gamification: Ένα Καινοτομικό Εργαλείο και για τη Μάθηση Οκτώβριος 26, 2012

Posted by Dimitra Zervaki in Uncategorized.
Tags: , , ,
comments closed

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ πόσες από τις καθημερινές μας συνήθειες είναι άμεσα συνυφασμένες με το παιχνίδι, με τη διασκέδαση, με αυτό που αναφέρεται ως «having fun»;

Το σίγουρο είναι βέβαια ότι ζούμε στην εποχή της τεχνολογίας, στην εποχή που τα web2 εργαλεία επικρατούν σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας. Και φυσικά πλέον έχουμε μπει στην εποχή των web 3 εργαλείων. Μια εποχή κατά την οποία η δημιουργία, μεταφορά και η διαχείριση των πληροφοριών γίνεται ταχύτητα. Σ’ αυτή τα διαδικασία μπορούν να πάρουν όλοι μέρος, να δημιουργήσουν ομάδες, να γίνουν entrepreneurs. Το λεγόμενο «Semantic Web» έφερε την επανάσταση στη ροή της γνώσης και στη μάθηση. Οι άνθρωποι πλέον μπορούν με πολύ εύκολους τρόπους να φιλτράρουν τη γνώση, να πάρουν το σωστό μήνυμα, τη σωστή στιγμή, από το σωστό άτομο, μέσω της πιο κατάλληλης συσκευής.

Σ’ αυτό το πλαίσιο τοποθετείται και ένα νέο εργαλείο, το «Gamification», ελληνιστί «Παιχνιδοποίηση». Είναι ένας όρος που από άγνωστος που ήταν πριν από δύο χρόνια τώρα έχει μετατραπεί σε σύγχρονη τάση και απ’ ότι φαίνεται ήρθε για να μείνει.

Αναφέρεται στη χρήση/ενσωμάτωση διαφόρων μηχανισμών/χαρακτηριστικών παιχνιδιού σε καταστάσεις/δραστηριότητες που δεν σχετίζονται με το παιχνίδι με στόχο τη λύση προβλημάτων μέσω της αύξησης της διαδραστικότητας και της συμμετοχικότητας των χρηστών. Εφαρμογή του gamificationγίνεται σε ιστοσελίδες, πλατφόρμες, ιστολόγια, υπηρεσίες, κοινότητες.

Πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι: (α) σε παγκόσμιο επίπεδο πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι παίζουν on-line παιχνίδια και ο μέσος όρος ηλικίας τους είναι τα 37 χρόνια, (β) η γενιά των ανθρώπων που γεννήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1980 μεγάλωσαν με τα video-παιχνίδια και βλέπουν τη ζωή μέσα από αυτό το πρίσμα και (γ) μέχρι το 2014 τουλάχιστον το 70% των οργανισμών θα χρησιμοποιούν έστω και μία εφαρμογή του gamification.

Τα video-games είναι ένας από τους κυρίαρχους τρόπους διασκέδασης στη σημερινή εποχή γιατί αποτελούν πολύ ισχυρά εργαλεία παρακίνησης για αλλαγή συμπεριφοράς. Αποτελεσματικά παιχνίδια αξιοποιούν στοιχεία ψυχολογίας και τεχνολογίας με τρόπους οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν και σε πεδία όπως το μάρκετινγκ, ανάπτυξη ανθρωπίνων πόρων, ενίσχυση της παραγωγικότητας, αειφορία, εκπαίδευση, υγεία και ευεξία, καινοτομία και πελατειακή δέσμευση.

Αποτελεί μία από τις κυρίαρχες τάσεις σήμερα και έχει χρησιμοποιηθεί επιτυχημένα από εταιρίες όπως η Nike και η Samsung, από το Γραφείο Επιστήμης και Τεχνολογίας του Λευκού Οίκου, από εφαρμογές όπως Foursquare, Farmville κ.ά.

Πώς μπορεί όμως το «Gamification» να συμβάλλει στη μάθηση;

Μάθηση είναι μία life long διαδικασία και δεν αναφέρεται μόνο σε σπουδές, σε σχολεία, σε πτυχία, σε τεστ. Η μάθηση είναι εν-θύμηση αυτών που γνωρίζουμε αλλά δεν γνωρίζουμε ότι τα γνωρίζουμε. Είναι αλλαγή συμπεριφοράς με στόχο την προσωπική μας εξέλιξη σε υψηλότερα επίπεδα συνειδητότητας ώστε να συμβάλλουμε στην εξέλιξη της ανθρωπότητας, του πλανήτη Γη. Η μάθηση μας οδηγεί να συμμετέχουμε σε διαδικασίες/καταστάσεις που είναι πάνω από εμάς, που επιτελούν έναν υψηλότερο σκοπό και στόχο γιατί μ’ αυτόν τον τρόπο αισθανόμαστε ότι είμαστε χρήσιμοι, ότι συμβάλλουμε με κάποιον τρόπο και εμείς στην εξέλιξη. Και φυσικά όλοι έχουμε να προσφέρουμε, από τη θέση που έχει ο καθένας, σε αυτό το τεράστιο πεδίο που λέγεται μάθηση, γνώση.

Από την άλλη μεριά έχουμε την πηγαία ανάγκη του ανθρώπου να διασκεδάζει, να παίζει, να περνάει καλά. Η πολικότητα που υφίσταται σε πολλούς τομείς της ζωής μας, μας οδηγεί αυτόματα και υποσυνείδητα να συνδέουμε πολλά από τα «πρέπει» με τη μη διασκέδαση και να αντιμετωπίζουμε τελικά τη μάθηση, σε όποιο επίπεδο και αν λαμβάνει χώρα, ως κάτι το καταναγκαστικό, το μη απαραίτητο, το κουραστικό, το πιεστικό.

Το Gamification έρχεται και δίνει λύση σ’ αυτό το φαύλο κύκλο. Η εφαρμογή του μπορεί να δώσει μία άλλη διάσταση στη μάθηση σε όλες τις ηλικιακές βαθμίδες και σε όλα τα πεδία γιατί ο άνθρωπος μαθαίνει καλύτερα και ευκολότερα όταν εμπλέκεται στη διαδικασία της μάθησης.

Πολλοί θα γνωρίζεται τα Serious Games. Παιχνίδια τα οποία χρησιμοποιούνται για να εκπαιδεύσουν συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων προς μία συγκεκριμένη κατεύθυνση. Παραδείγματα τέτοιων παιχνιδιών αποτελούν το FoodForce (United Nations World Food Program), το The History of Biology, το Flight Simulator κ.ά. Αυτά τα παιχνίδια θεωρούνται educational games και όχι απαραίτητα gamified experience. Η διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι το Gamification είναι η εφαρμογή συγκεκριμένων μηχανισμών, αισθητικής και game thinking με στόχο την αύξηση της συμμετοχής και της δέσμευσης των χρηστών στη μάθηση (και όχι μόνο φυσικά). Αφορά το να μετατρέπουμε δραστηριότητες που δεν έχουν σχέση με το παιχνίδι και τη διασκέδαση σε παιχνιδοκεντρικές, ευχάριστες. Τα Serious Games χρησιμοποιούν ένα περιβάλλον παιχνιδιού για να διδάξουν ένα «σοβαρό» θέμα.

Ενώ το Gamification μπορεί να χρησιμοποιηθεί πχ για να αυξήσει τη συμμετοχή των σπουδαστών ενός πανεπιστημίου στις παραδόσεις των μαθημάτων και να τους κάνει να διατηρήσουν αυτή τη συμπεριφορά ή/και να προωθήσει την ανάπτυξη μιας κοινότητας μάθησης και ανάπτυξης εκτός τάξης. Και όλα αυτά μέσα από μία εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα, δίνοντάς τους την ευκαιρία να κερδίζουν πόντους και επιβράβευση για τη συμπεριφορά τους. Η MetaNeer είναι μία καινούρια εταιρία η οποία έχει αναπτύξει μία ανάλογη εφαρμογή που ονομάζεται «Student Engagement Platform» η οποία ήδη χρησιμοποιείται από το 20% των σπουδαστών του Stanford University.

Ένα από τα πιο «διάσημα» παραδείγματα της εφαρμογής του Gamification στην ανώτατη εκπαίδευση είναι αυτό που ανέπτυξε ο Lee Sheldon, καθηγητής στο Rensselaer’s Department of Language, Literature and Communication. Αυτό που έκανε μεταξύ άλλων είναι να μετατρέψει τους πόντους που κέρδιζαν οι σπουδαστές σε εμπειρία, τους βαθμούς σε επίπεδα και να δημιουργήσει avatars των σπουδαστών. Το αποτέλεσμα ήταν να αυξηθεί κατακόρυφα η συμμετοχή και η παρουσία των σπουδαστών στο μάθημα και το υλικό που παρήγαγαν να είναι πολύ καλύτερης ποιότητας.

Άλλο ένα παράδειγμα εφαρμογής του Gamification στην εκπαίδευση ενηλίκων είναι η πλατφόρμα SchooX. Οι χρήστες μπορούν να παρακολουθήσουν δωρεάν μαθήματα σε διάφορα πεδία του ενδιαφέροντός τους, να παραδώσουν οι ίδιοι μαθήματα, να δημιουργήσουν ομάδες, να αλληλεπιδράσουν, να δημιουργήσουν τη δική τους βιβλιοθήκη. Όλα αυτά όμως γίνονται σε ένα περιβάλλον που κάθε δραστηριότητά τους επιβραβεύεται μέσω των πόντων που κερδίζουν.

Πρόσφατα η εταιρία KOBO δημιούργησε μία εφαρμογή e-reading, η οποία δίνει τη δυνατότητα στους χρήστες να μοιράζονται με τους φίλους τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βιβλία ή τμήματα αυτών και έτσι να δημιουργούν ομάδες κοινών ενδιαφερόντων, να παρακολουθούν και να έχουν άμεση ενημέρωση σχετικά με το ιστορικό των βιβλίων που έχουν διαβάσει και την πρόοδο τους, να δημιουργήσουν ένα προσωπικό εξώφυλλο βιβλίου, ένα μωσαϊκό των βιβλίων που έχουν διαβάσει. Με βάση τη συμμετοχή τους, τη δραστηριότητά τους και την πρόοδό τους κερδίζουν συγκεκριμένα βραβεία τα οποία τους ωθούν να συνεχίσουν να συμμετέχουν, να διαβάζουν και άρα να μαθαίνουν περισσότερο σε καθημερινή βάση.

Το Oxford University Press θέλοντας να αυξήσει τον αριθμό των παιδιών που διαβάζουν κλασσικά βιβλία αποφάσισε να υλοποιήσει ένα project, το «50 Great Reads Before 15», στο πλαίσιο του οποίου μετατρέπει κλασσικά βιβλία χρησιμοποιώντας στοιχεία Gamification σε μία νέα εμπειρία διαβάσματος και μάθησης.

Και μία άλλη πλατφόρμα που στοχεύει στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των πολιτών είναι το Practicallygreen. Με τη χρήση leaderboards, πόντων, επιβραβεύσεων οι χρήστες παρακινούνται να ζήσουν μία ζωή περισσότερο «πράσινη», μαθαίνουν πώς μπορούν αυτό να το επιτύχουν με «έξυπνους» και καινοτόμους τρόπους, συμβάλλοντας έτσι σε κάτι «μεγαλύτερο» απ’ αυτούς.

Το Gamification έχει πολλές εφαρμογές στο πεδίο της μάθησης, της εκπαίδευσης, της προσωπικής ανάπτυξης και εξέλιξης. Και δεν πρέπει να σχετίζεται μόνο με τη χρήση πόντων και επιβραβεύσεων αλλά πρέπει να είναι άρρηκτα συνδεδεμένο και να στοχεύει στην ενδογενή παρακίνηση χρησιμοποιώντας εργαλεία εξωγενούς παρακίνησης όπως virtual μετάλλια, δώρα, άβαταρς, επιτεύγματα κ.ά.

Δήμητρα Ζερβάκη, ΕΜΒΑ, PMP

Για περισσότερες πληροφορίες ή/και για σεμινάρια σε θέματα Gamification μπορείτε να απευθύνεστε στη Δήμητρα Ζερβάκη – dzervaki@otenet.gr

Πηγές:

Gamification by Design: Implementating Game Mechanics in Web and Mobile Apps, By: Gabe Zichermann and Christopher Cunningham

http://www.opinno.com/metaneer-labs-using-gamification-to-reward-university-class-participation961/

http://gamifyforthewin.com/2012/08/oxford-university-press-plans-to-gamify-classic-books/

http://www.download-free-games.com/freeware_games/food_force.htm

http://seriousgamesmarket.blogspot.gr/2010/11/serious-games-to-solve-mysteries-and.html

http://www.practicallygreen.com/

http://www.gartner.com/it/page.jsp?id=1844115

http://www.constellationrg.com

http://www.schoox.com/

Η Επανάσταση της Επιστημονικής Κοινότητας: Ελεύθερη Γνώση Οκτώβριος 22, 2012

Posted by Dimitra Zervaki in Uncategorized.
Tags: , , , ,
comments closed

Ελεύθερη διακίνηση γνώσης σημαίνει ελεύθερη πρόσβαση στη μάθηση.  Κάτι το οποίο το θεωρούμε αυτονόητο αλλά δυστυχώς δεν είναι. 

Η επιστήμη μας διδάσκει την αναγκαιότητα της επαναστατικής προσέγγισης στην αναζήτηση της «αλήθειας» η οποία είναι απαραίτητη για να μελετήσουμε, να κατανοήσουμε  αλλά και να επιτύχουμε την εξέλιξη σε όλα τα πεδία και επίπεδα. Ήρθε λοιπόν η ώρα να χρησιμοποιηθεί αυτή  επαναστατική προσέγγιση για να «ταρακουνήσει» τα «ήρεμα» ύδατα του τομέα που ονομάζεται «Επιχείρηση της Διακίνησης της  Γνώσης». Ήρθε η ώρα να αλλάξουν οι όροι του «παιχνιδιού» και να επέλθει ισορροπία η οποία εδώ και χρόνια έχει διαταραχθεί σ’ αυτό το πεδίο (όπως και σε πολλά άλλα…).

Είναι πολύ σημαντικό να μάθουμε πώς να μαθαίνουμε και σ’ αυτό το πλαίσιο τοποθετείται και η διαχείριση της γνώσης.

Το άρθρο που παρατίθεται στη συνέχεια είναι του κ. Τάσου Καφαντάρη που αρθρογραφεί στην εφημερίδα «Το Βήμα».

Αξίζει να το διαβάσετε και αξίζει πραγματικά τον κόπο να κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε ώστε να συμβάλλουμε και εμείς σ’ αυτήν την επανάσταση που έχει ξεκινήσει από την επιστημονική κοινότητα.

Δήμητρα Ζερβάκη, ΕΜΒΑ, PMP

«Επιστήμη, άνοιξε!»

Υπάρχει επιστήμη χωρίς… συνδρομές σε επιστημονικά περιοδικά; Ως σήμερα όχι… Ένα πανίσχυρο σύστημα δημοσιεύσεων που αγκαλιάζει όλα τα επιστημονικά ιδρύματα, αλλά βασίζεται σε ελάχιστες κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, ελέγχει απόλυτα την παγκόσμια επιστημονική παραγωγή. Αυτά ίσχυαν ως… χθες. Γιατί αυτή τη στιγμή η επιστημονική κοινότητα κάνει την επανάστασή της. Πρώτα-πρώτα γιατί η πρόσβαση στη γνώση καθίσταται οικονομικά δυσβάσταχτη. Για να διαβάσετε μια επιστημονική ανακοίνωση δημοσιευμένη σε κάποιο από τα φημισμένα επιστημονικά περιοδικά, θα πρέπει να καταβάλετε το αντίτιμο των 30-40 ευρώ.

Αλλά πρόβλημα δεν έχουν μόνο οι ιδιώτες. Ακόμη και το περίφημο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ δυσανασχέτησε με το ύψος των συνδρομών που θα έπρεπε να καταβάλλει και δήλωσε τον περασμένο Απρίλιο ότι αδυνατεί να ανταποκριθεί. Ποιο ήταν το ύψος των ετήσιων συνδρομών του; Ούτε λίγο ούτε πολύ 3,7 εκατ. δολάρια! Η κερδοσκοπική απομύζηση λοιπόν της επιστημονικής παραγωγής αλλά και η ιδεολογική αντίθεση με την ελεγχόμενη από ολίγους γνώση οδήγησαν σε ένα κύμα και ένα κίνημα αμφισβήτησης που σήμερα μετράει τουλάχιστον 12.700 υπογραφές επιστημόνων οι οποίοι δηλώνουν ότι αρνούνται να δημοσιεύσουν στα μεγάλα επιστημονικά περιοδικά ή να συμμετάσχουν ως κριτές στις δημοσιευόμενες σε αυτά μελέτες των συναδέλφων τους.

Το παράθυρο ελευθερίας που άνοιξε είναι – ποιο άλλο; – το Διαδίκτυο. Από εκεί ξεκινά το ξήλωμα των «τραπεζιτών της γνώσης». Και είναι μόνον η αρχή: H εβδομάδα από 22 ως 28 Οκτωβρίου κηρύχθηκε «εβδομάδα ανοιχτής πρόσβασης» (Open Access Week) παγκοσμίως, με αίτημα την «ελεύθερη, άμεση και διαδικτυακή πρόσβαση σε αποτελέσματα ακαδημαϊκής έρευνας και το δικαίωμα στη χρήση και επαναχρησιμοποίηση αυτών των αποτελεσμάτων».     

Όταν έχεις «χάσει τον μπούσουλα» και ψάχνεις να βρεις τον ρόλο και το στίγμα σου στον πλανήτη, οι σοφοί του παρόντος και του παρελθόντος σκύβουν και σου ψιθυρίζουν: «Στην παιδεία, στην παιδεία επένδυσε!» Ακόμη και αν δεν μπορείς ως κράτος, ακόμη και αν σε κατέστησαν ζητιάνο της Ευρώπης, ο έρημος ο γονιός θα ψάξει στην τσέπη και θα δώσει το τελευταίο του ευρώ για την παιδεία του παιδιού του, για να το κάνει επιστήμονα!

Εκείνο που μας διαφεύγει συνήθως είναι πως η αγωνία για το μέλλον του παιδιού περιμένει και στην «άλλη μεριά του μπουκαλιού». Όσοι γίνονται επιστήμονες και καταφέρνουν να βρουν δουλειά στο επιστημονικό τους πεδίο, συνειδητοποιούν πολύ γρήγορα ότι τα εφηβικά τους όνειρα τούς οδήγησαν σε έναν λαβύρινθο που όλο και απομακρύνει την καταξίωσή τους και την αναγνώριση των όποιων επιτευγμάτων τους.

Δεν αναφερόμαστε στις όποιες παθογένειες των εν Ελλάδι ΑΕΙ, αλλά σε κάτι πολύ πιο γενικευμένο και παγκόσμιο. Κάτι που, παρά τον καθημερινό καταιγισμό ειδήσεων για εφευρέσεις και επιστημονικές ανακαλύψεις, έχει ήδη δημιουργήσει ένα κλίμα ασφυξίας στους επιστήμονες όλου του πλανήτη. Απλά ειπωμένο είναι το «Ποιος ελέγχει την εξέλιξη της επιστήμης;». Ποιος καθορίζει το ποιος θα κρίνει ποιον και πότε, το τι θα γίνει ευρύτερα γνωστό και τι θα «θαφτεί», το ποιος θα αξιοποιήσει τα ευρήματα και πώς… τελικά, το πότε ο επιστήμονας έχει ή όχι φωνή!

Ίσως τώρα θεωρήσετε ότι είμαστε στα πρόθυρα της αποκάλυψης του τάδε ή του δείνα σεναρίου συνωμοσίας που έχετε ξανακούσει… Όχι, θα περιοριστούμε να αναφερθούμε σε κάτι που δεν χρειάστηκε συνωμοσία για να πετύχει. Ήταν μια οφθαλμοφανέστατη πορεία απεμπόλησης δικαιωμάτων, μια προδιαγεγραμμένη μαζική «πνευματική αυτοκτονία», αλλά… συνέβη. Το γιατί αφέθηκαν σε αυτήν οι φωστήρες των σχολείων του πλανήτη, οι πανεπιστημιακοί, είναι ανεξήγητο μόνο για όποιον παραμένει εξίσου με αυτούς ονειροπόλος.

«Δεν δημοσιεύεις; Δεν υπάρχεις!»

Το τι ακριβώς συνέβη το πρωτοπεριέγραψε ένας πραγματικά σοφός, ο καθηγητής της Τέχνης του Προγραμματισμού στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ της Καλιφόρνιας, Donald Knuth: Στις 25 Οκτωβρίου 2003, με μια ανοιχτή επιστολή του προς το Journal of Algorithms – που μπορείτε να διαβάσετε στο www-cs-faculty.stanford.edu/~knuth/joalet.pdf – εξήγησε το πώς δέθηκαν οι κρίκοι της αλυσίδας που τώρα σφίγγει τον λαιμό των ερευνητών και των πανεπιστημίων τους. Για εμάς τους «απ’ έξω» η εν συντομία κατανόηση του φαινομένου μάλλον μπορεί να επιτευχθεί με την ακόλουθη παραβολή:

Κάποιος βλέπει ότι ένα σωρό έξυπνοι νέοι ανά τον πλανήτη μπορούν να φτιάξουν φοβερά και τρομερά βιντεοπαιχνίδια. Τους πλησιάζει έναν-έναν και τους λέει ότι αναλαμβάνει αυτός όσα χρειάζονται για να γίνει το παιχνίδι τους επιτυχία, αρκεί να του το… παραχωρήσουν δωρεάν. Κατά τα λοιπά, αυτός θα φροντίσει να το αξιολογήσουν οι συνάδελφοί τους… επίσης δωρεάν, να το βάλει σε όμορφο κουτί και να το μοσχοπουλήσει. Αλλά, από την πώληση, οι δημιουργοί του παιχνιδιού δεν έχουν λαμβάνειν. Αντίθετα, μπορεί και να πληρώσουν προκειμένου να μη χάσουν τη θέση τους στη λίστα αναμονής!

Στο σημείο αυτό σίγουρα θα έχετε βάλει τα γέλια και θα ρωτάτε πώς μπορεί να είναι κανείς τόσο κορόιδο ώστε να δεχτεί τέτοια συμφωνία! Ε, λοιπόν, είναι δυνατόν, αν η όλη παγίδα στηθεί σιγά-σιγά και κλιμακωτά, έως ότου όλοι οι «κατασκευαστές παιχνιδιών» βρεθούν να μην έχουν ελπίδα να γίνουν γνωστοί οι ίδιοι και τα επιτεύγματά τους αν δεν υποκύψουν στους όρους που τους θέτει το σχετικό ολιγοπώλιο. Για ποιο ολιγοπώλιο μιλάμε συγκεκριμένα; Για αυτό των επιστημονικών εκδοτών, που ο επιστημονικός αναλυτής της βρετανικής εφημερίδας Guardian, George Monbiot, χαρακτήρισε στις 29 Αυγούστου 2011 ως τους «πιο ανελέητους καπιταλιστές της Δύσης».

Βρόχος στον λαιμό της γνώσης

Τώρα πια ο «βρόχος της υποδούλωσης» έχει ολοκληρωθεί: κανένας επιστήμονας δεν έχει ελπίδα να καταξιωθεί αν δεν δημοσιευτεί η ερευνητική του εργασία σε κάποιο επώνυμο επιστημονικό περιοδικό ώστε να θεωρηθεί άξια ανάγνωσης από τους συναδέλφους τους, να προωθηθεί σε νεότερους ερευνητές για να «χτίσουν επάνω της» – άρα και να την αναφέρουν μελλοντικά σε δική τους εργασία – ώστε να αποκτήσει το πολυπόθητο κύρος των «τόσων ετεροαναφορών» (citations). Αντίστοιχα, τα πανεπιστήμια και οι βιβλιοθήκες τους που γαλουχούν αυτούς τους ερευνητές επίσης είναι υποχρεωμένα να αγοράζουν συνδρομές στα εν λόγω περιοδικά.

Ίσως τώρα σκεφθείτε ότι «μιλάμε για ψίχουλα». Και όμως, η κάθε ολιγοσέλιδη δημοσιευμένη εργασία που θελήσει να διαβάσει ένας ερευνητής (ή εσείς) κοστίζει μεταξύ 30 και 40 ευρώ. Όσο για τις ετήσιες συνδρομές που πληρώνουν οι βιβλιοθήκες των πανεπιστημίων ανά περιοδικό, ξεκινούν από τα 2.000 ευρώ και φθάνουν τα… 40.000 ευρώ! Το χειρότερο είναι πως οι εκδότες τις υποχρεώνουν να αγοράζουν πακέτα συνδρομών που περιλαμβάνουν και περιοδικά χωρίς ζήτηση από τις σχολές τους.

Το πόσο μεγάλο είναι αυτό το κόστος το αντιληφθήκαμε στη χώρα μας τα τελευταία δύο χρόνια, όταν το υπουργείο Παιδείας «γονάτισε» και δεν μπορούσε να εγκρίνει τις δαπάνες των συνδρομών. Αλλά δεν είμαστε μόνον εμείς, οι «νεόπτωχοι της Ευρώπης», που βογκήξαμε: Με ανακοίνωσή του της 17ης Απριλίου 2012, το πασίγνωστο αμερικανικό Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ αποφάνθηκε ότι δεν μπορούσε πλέον να πληρώνει τα 3,75 εκατομμύρια δολάρια που του ζητούσαν ετησίως οι εκδότες για συνδρομές! Κάλεσε, λοιπόν, τους δύο χιλιάδες ερευνητές και διδάσκοντες που απασχολεί να διακόψουν τη συνεργασία τους με εκδότες που κρατούν τη γνώση περιφραγμένη και να δημοσιεύουν εφεξής τις εργασίας τους σε περιοδικά ελεύθερης πρόσβασης, στο Διαδίκτυο.

Η διεθνοποίηση της παγίδας

Ένας υπερρεαλιστής αναγνώστης θα παρατηρούσε ίσως πως «ιστορικά, οι επιστήμονες ποτέ δεν ήταν ελεύθεροι: εργάζονταν πάντα με χρηματοδότη το κράτος ή το μεγάλο κεφάλαιο. Άρα, ας λύσουν οι χρηματοδότες τους το πρόβλημα με τους εκδότες». Ακόμη και υπό αυτό το πρίσμα, όμως, κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει μια καταλυτική εξέλιξη που έλαβε χώρα τα τελευταία χρόνια και, τώρα, φαίνεται να οδηγεί σε πρωτόγνωρη ζύμωση.

Ο καταλύτης ήταν – για άλλη μια φορά – το Διαδίκτυο. Στην αρχή, ήταν «χαράς ευαγγέλια» για τους εκδότες επιστημονικών εντύπων: η παραδοσιακή συνεισφορά τους στο όλο κύκλωμα των δημοσιεύσεων είχε να κάνει με την ανάγνωση των εργασιών, τη δακτυλογράφηση, τη διαχείριση της υποβολής τους σε κρίση τρίτων, τη διόρθωση των κειμένων, την τελική διάταξή τους, την εκτύπωση και τη διανομή. Με τη διάδοση όμως του Διαδικτύου και τη σύνδεση όλων των ανθρώπων της επιστήμης μέσω αυτού, το φάσμα υπηρεσιών των εκδοτών μειώθηκε δραματικά. Οι ερευνητές παρέδιδαν πια τις εργασίες τους σε ψηφιακά αρχεία, οι ανάγκες επεξεργασίας ελαχιστοποιήθηκαν και η διανομή σε όλον τον πλανήτη έγινε θέμα δευτερολέπτων. Το αποτέλεσμα ήταν να αυξηθούν απίστευτα τα περιθώρια κέρδους τους φθάνοντας ως και το 33% των εσόδων! Έχοντας, λοιπόν, μια τόσο ραγδαία βελτίωση της οικονομικής τους θέσης, οι ισχυρότεροι των εκδοτών (Elsevier, Springer, Wiley και Informa) εξαγόρασαν το σύνολο σχεδόν των υπολοίπων και επιδόθηκαν ανενόχλητοι στο παγκόσμιο άρμεγμα της επιστήμης.

Οι επιστήμονες συνέχιζαν να δυσφορούν για την ασφυξία, αλλά δεν εύρισκαν τρόπο κοινής αντίδρασης. Πειραματίζονταν με διάφορα σχήματα «ανοίγματος της επιστήμης», που πήγαζαν είτε από τις ανάγκες διαμοίρασης της ανάλυσης δεδομένων σε τεράστιας πολυπλοκότητας έργα (όπως το πείραμα του CERN για τον εντοπισμό του μποζονίου Χιγκς) είτε από πρωτοβουλίες Ανοιχτής Πρόσβασης που προώθησε η υπεύθυνη για την Ψηφιακή Ατζέντα της ΕΕ, αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Neelie Kroes. Αλλά τελικά το «ξύπνημα» προέκυψε εντελώς ανοργάνωτα, από την αντίδραση ενός βραβευμένου μαθηματικού σε ένα νομοσχέδιο που προωθήθηκε προς ψήφιση στις ΗΠΑ.

Η «Ακαδημαϊκή Ανοιξη»

Ήταν Δεκέμβριος του 2011 όταν κάποιοι νομοθέτες των ΗΠΑ εισηγήθηκαν το «Research Works Act», σύμφωνα με το οποίο οι δημόσιοι φορείς απαγορευόταν να χρηματοδοτούν ερευνητικά έργα στα οποία υπήρχε ρήτρα που επέβαλλε τη δωρεάν δημοσίευση των αποτελεσμάτων. Δηλαδή, για να διαβάσει κανείς πορίσματα ερευνών που είχαν ήδη πληρώσει οι φορολογούμενοι, θα έπρεπε να ξαναπληρώσει!

Αυτή η απίστευτη μέριμνα για το «καλό των εκδοτών» πυροδότησε την αγανάκτηση ενός φημισμένου μαθηματικού, του Timothy Gowers, o οποίος ανήρτησε στο ιστολόγιό του μια διαμαρτυρία και κάλεσε όποιον συμφωνούσε να μποϊκοτάρει τον μεγαλύτερο από τους εκδότες, τον ολλανδικό οίκο Elsevier. H κίνησή του αγκαλιάστηκε αμέσως από πολλούς και γνωστούς επιστήμονες ανά τον κόσμο. Όταν ακόμη και το μεγαλύτερο ιδιωτικό ίδρυμα χρηματοδότησης ερευνών της Βρετανίας, το Wellcome Trust, ανακοίνωσε τη δέσμευσή του να υποστηρίξει το άνοιγμα της επιστήμης, οι εφημερίδες Frankfurter Allgemeine Zeitung και Guardian αποφάνθηκαν πως έχουμε να κάνουμε με μια «Ακαδημαϊκή Ανοιξη».

Προφανώς, η προηγηθείσα και αγρίως έτι εξελισσόμενη Αραβική Ανοιξη δεν άφησε τα φώτα της δημοσιότητας να στραφούν πάνω σε αυτό το περίεργο κίνημα. Ομως το μποϊκοτάζ συνεχίζεται και διογκώνεται: την ώρα που γράφεται αυτό το άρθρο, στο ιστολόγιο http://thecostofknowledge.com/ ο δείκτης των ερευνητών που αρνούνται να δημοσιεύσουν στα επιστημονικά περιοδικά του Elsevier ή να συμμετάσχουν εκεί ως κριτές συναδέλφων τους έχει φτάσει τον αριθμό 12.701! Επίσης, ενδεικτικό του κλίματος ήταν το πόρισμα έρευνας που διεξήγαγε η Επιτροπή Πληροφορικών Συστημάτων των ΑΕΙ της Βρετανίας: το 81% των ερευνητών δήλωσαν πρόθυμοι να καταθέσουν τα άρθρα τους σε αποθετήρια ανοικτής πρόσβασης, όπως το Arxiv (http://arxiv.org), το Hal (http://hal.archives-ouvertes.fr) ή το PLOS (www.plos.org/).

Οι πρωτοβουλίες της ΕΕ

Έπειτα από όλη αυτή την «εξέγερση», τον εφετινό Ιούλιο δημοσιεύτηκαν τα πορίσματα μιας έκθεσης που είχε ξεκινήσει από το 2011 στη Βρετανία, υπό τον τίτλο Fitch Report (βλ. www.researchinfonet.org/publish/finch/). Αποδεχόμενη το σύνολο σχεδόν των ευρημάτων της έκθεσης αυτής, η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα κάνει ό,τι χρειάζεται ώστε η πρόσβαση στις επιστημονικές δημοσιεύσεις να ανοίξει ως το 2014. Την επόμενη μέρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (EC) ξεκίνησε μια παρόμοια πρωτοβουλία, με χρηματοδότηση 80 δισεκατομμυρίων ευρώ για να επιτύχει ανοικτή πρόσβαση ως το 2020. Όπως δήλωσε η αντιπρόεδρος της Επιτροπής, κυρία Neelie Kroes, «δίνουμε το παράδειγμα, κάνοντας τη χρηματοδοτούμενη από την ΕΕ έρευνα ανοιχτή σε όλους και καλούμε τα κράτη-μέλη να πράξουν το ίδιο έτσι ώστε όσο το δυνατόν νωρίτερα όλη η από εθνικά κονδύλια χρηματοδοτούμενη έρευνα να ακολουθήσει».

H Επιτροπή θα δημιουργήσει ένα πιλοτικό σύστημα για την ανοικτή πρόσβαση και επαναχρησιμοποίηση των ερευνητικών δεδομένων που προκύπτουν από έργα του προγράμματος Horizon 2020 (βλ. http://ec.europa.eu/research/science-society/document_library/pdf_06/era-communication-towards-better-access-to-scientific-information_en.pdf). Επίσης, η Επιτροπή θα ενθαρρύνει, κατά περίπτωση, τη δημοσίευση του λογισμικού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ή επεξεργασία των δεδομένων και θα εκκινήσει τη λειτουργία μιας υποδομής που θα αναλάβει την έκδοση όλων των ερευνών της Επιτροπής και των υπόλοιπων ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και οργανισμών. Στα έτη 2012 – 2013 θα δαπανηθούν 45 εκατομμύρια για αυτόν τον σκοπό και η χρηματοδότηση θα συνεχιστεί στο πλαίσιο του προγράμματος Horizon 2020. Κατά την ίδια περίοδο, η Επιτροπή θα υποστηρίξει τον πειραματισμό με νέους τρόπους χειρισμού των επιστημονικών πληροφοριών (όπως νέες μεθόδους κρίσης εργασιών peer-review και τρόπους μέτρησης του αντίκτυπου των άρθρων).

Προεκτάσεις

Όπως διαφάνηκε, όλοι οι επιστήμονες γνώριζαν την εκβιαστική τυραννίδα που τους είχε επιβληθεί, αλλά αδυνατούσαν να αντιδράσουν. Γνώριζαν ότι καθήκον τους ήταν να αντιταχθούν στη μεταβίβαση της κυριότητας των γνώσεων σε επιχειρήσεις, ότι έπρεπε να σταματήσουν να θυσιάζουν στον βωμό του προσωπικού τους άμεσου συμφέροντος το μέλλον της επιστήμης, ότι έπρεπε να πάψει η γνώση να είναι εγωκεντρική και να γίνει κοινό αγαθό… Το γνώριζαν, αλλά αυτοί οι πολλοί επίλεκτοι του πνεύματος  χρειάστηκαν ελάχιστους γενναίους να αρθρώσουν πρώτοι το ανάστημά τους απέναντι στους οικονομικούς κολοσσούς.

Η οδυνηρή αυτή διαπίστωση δεν μπορεί να μείνει ασύνδετη με τα όσα συμβαίνουν στο ευρύτερο πλαίσιο του κόσμου γύρω μας. Στην εξελισσόμενη παγκόσμια κρίση βλέπεις πολλούς ειδήμονες να διαπιστώνουν τα συμπτώματα και να προλέγουν τα επόμενα στάδια της σήψης, αλλά σχεδόν κανέναν να αρθρώνει προτάσεις λύσης.  

Ενας αισιόδοξος θα θύμιζε εδώ το ότι «η κρίση γεννάει ευκαιρίες». Ναι, το σλόγκαν αυτό των χρηματιστών χρησίμευσε στην αρχή της κρίσης ως φωνή ελπίδας, αλλά τώρα πια έχει καταντήσει καραμέλα παρηγοριάς. Και το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι κατά πόσον αυτή η φράση έχει ουσιαστικό αντίκτυπο. Το πρόβλημα είναι ότι αναζητούμε «εφήμερα γιατρικά» χωρίς να τολμούμε να σκεφτούμε την ευρύτερη, την σε παγκόσμια κλίμακα «αδιανόητη» ευκαιρία.

Ποια είναι αυτή; Για την οικονομία θα ήταν: «Μας τελείωσε. Πάμε γι’ άλλα». Δηλαδή, ότι τα μοντέλα οικονομικής ανάπτυξης του κόσμου των τελευταίων επτά αιώνων – αυτά που εφηύραμε από την εποχή που οι έμποροι Bardi και Peruzzi της Φλωρεντίας σκαρφίστηκαν τις επιταγές και μετά – δεν μας καλύπτουν πια! Ο πλανήτης δεν έχει άλλες ανεκμετάλλευτες ηπείρους, οι πρώην «οικονομικοί δούλοι» (βλ. Κίνα, Ινδία) έγιναν υπερδυνάμεις και ο υπερπληθυσμός της παγκοσμιοποίησης δεν αφήνει περιθώρια οι «ευκαιρίες» να γίνουν δουλειές με αξιοπρέπεια για τους ανέργους. Αρα πρέπει να σκεφτούμε βαθιά για ένα άλλο μοντέλο, που δεν θα έχει ως προϋπόθεση τη συνεχή οικονομική ανάπτυξη ή ως θεμέλιο νόμο τη σχέση «αγοράς και ζήτησης».

Θα πείτε ίσως «γιατί μιλάς για μια άλλη οικονομία όταν το θέμα μας ήταν η ανοιχτή επιστήμη;». Η απάντηση θα ήταν εύκολη με επιχειρήματα ορθολογιστή, αλλά θα προτιμήσω την εικασία: η υποβόσκουσα χρεία «αλλαγής του μοντέλου» είναι συνολικότερη αυτών των επιμέρους δύο. Αφορά ίσως το σύνολο όσων απαρτίζουν τον πολιτισμό μας.

Αν συμφωνείτε στην εικασία, ας αρχίσουμε να ξανασκεφτόμαστε την αλλαγή του μοντέλου σε αυτά για τα οποία έχει ο καθένας μας αρμοδιότητα και υπευθυνότητα. Και οι πανεπιστημιακοί, ως αποδεδειγμένοι φωστήρες, ας αρχίσουν πρώτοι. Ας αρχίσουν όμως… Προτού τελειώσουμε.

Η τιμή… τιμή δεν έχει

Δεδομένου ότι ο Elsevier, o Varsity και δύο ακόμη εκδοτικοί οίκοι συναθροίζουν το 42% των επιστημονικών εκδόσεων παγκοσμίως, θα περίμενε κανείς το κύρος τους να βαραίνει πολύ περισσότερο στη ζυγαριά των προτιμήσεων των ερευνητών. Όμως η «αλαζονεία της εξουσίας» υπέσκαψε αυτό το κύρος δραματικά την τελευταία πενταετία.

Χαρακτηριστικό είναι αυτό που αποκαλύφθηκε τον Μάιο του 2009. Μια συναρπαστική δικαστική υπόθεση στην Αυστραλία τεκμηρίωσε το ότι μια θυγατρική του οίκου Elsevier, η Excerpta Medica, εξέδιδε υπό μορφή επιστημονικού περιοδικού το Journal of Bone and Joint Medicine, που στην πραγματικότητα ήταν… διαφημιστικό φυλλάδιο της φαρμακοβιομηχανίας Merck. Για παράδειγμα, σε ένα και μόνον τεύχος τού εν λόγω περιοδικού εμφανίζονταν 29 άρθρα που αναφέρονταν στο φάρμακο Vioxx της Merck και σε άλλα δώδεκα το φάρμακο Fosamax της ιδίας. Το αποτέλεσμα ήταν να πεισθούν πολλοί γιατροί για την αποτελεσματικότητα του Vioxx και να το δώσουν σε ασθενείς τους, πολλοί από τους οποίους… υπέστησαν καρδιακές προσβολές!

Έπειτα από διάφορες αρχικές διαψεύσεις, ο διευθύνων σύμβουλος του Elsevier, Michael Hansen, παραδέχτηκε τελικά ότι ο οίκος του είχε εκδώσει τουλάχιστον έξι ακόμη τέτοια ψευτοπεριοδικά για φαρμακευτικές εταιρείες. Αλλά αν το σκάνδαλο αυτό έπληξε άπαξ το κύρος του μεγαλύτερου οίκου επιστημονικών εκδόσεων, ουδείς στον ιατρικό κόσμο αγνοεί ότι ήταν απλά και μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Αυτός ο κολοσσός που λέγεται «διεθνείς φαρμακοβιομηχανίες» και εισπράττει 600 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, δεν φείδεται εξόδων για να επηρεάσει τις προτιμήσεις των γιατρών, είτε με στημένα συνέδρια είτε με «πουλημένες» εκδόσεις. Τις επιπτώσεις αυτής της απληστίας τις γνωρίζουν βέβαια εμπεριστατωμένα μόνο τα… νεκροταφεία. Αλλά, όταν και οι πλέον επίλεκτοι των επιστημονικών εκδόσεων υποκύπτουν στο πιο ανήθικο μάρκετινγκ, ποιον άλλο περιμένουμε να φωνάξει ότι «ο βασιλιάς είναι γυμνός»;

Πηγή: http://www.tovima.gr, Καφαντάρης Τάσος.

Πέντε Nέες Τάσεις της Εκπαίδευσης Παγκοσμίως Οκτώβριος 21, 2012

Posted by Dimitra Zervaki in Uncategorized.
Tags: , ,
comments closed

Αλλάζουν οι νοοτροπίες παγκοσμίως… αλλάζουν και οι τάσεις της εκπαίδευσης! Και όμως από ήπειρο σε ήπειρο τα δεδομένα μετατρέπονται και η μάθηση αλλάζει τροπή και μεθόδους. Σήμερα παρατηρούμε σε όλο τον κόσμο πέντε νέα δεδομένα στο χώρο της μάθησης και των πανεπιστημίων, τα οποία φαίνεται οτι ήρθαν για να μείνουν. Οι παρακάτω εκπαιδευτικές τάσεις παρατηρούνται σε διάφορες χώρες του πλανήτη, κυρίως στην Αμερική και λιγότερο στην Ευρώπη!

Εκπαίδευση με… μουσική υπόκρουση

Η ψυχολογία του «πώς μαθαίνουμε» κατά πάσα πιθανότητα θα επηρεάσει τους καθηγητές στο «πώς να διδάξουν». Οι εξελίξεις στις νευροεπιστήμες και τη γνωστική ψυχολογία τροφοδοτούν νέους τρόπους σκέψης σχετικά με τον εγκέφαλο, τις αντιλήψεις και τα συναισθήματα που βοηθούν στη μάθηση. Για παράδειγμα, οι τάξεις που είναι αφιερωμένες στη μουσική είναι αποδεδειγμένο οτι ενισχύουν την απόδοση της μάθησης μέσα από την αλληλεπίδραση εγκεφάλου-μουσικής. Τώρα πια μπορεί ακόμα και τα τυποποιημένα τεστ των πανεπιστημίων να πραγματοποιούνται με τη μουσική υπόκρουση του Μπαχ ή του Μότσαρτ!

Επιστρέφουν οι τάξεις σε εξωτερικούς χώρους

Τα υπαίθρια εκπαιδευτικά προγράμματα έχουν αρχίσει να νικούν ακόμα και τις ψηφιακές τάξεις χωρίς τοίχους, αφού χαλαρώνουν τον μαθητή. Τελευταία, εμφανίζονται όλο και περισσότερα μαθήματα που αφορούν τον τομέα της γεωργίας και της φύσης. Βέβαια, το ipad δεν θα φύγει ακόμα από τις ζωές των μαθητών, αν αναλογιστούμε οτι το Υπουργείο Παιδείας των ΗΠΑ αναμένεται να δώσει χρηματοδότηση για την εκκίνηση ενός νέου έργου που ονομάζεται «Ψηφιακή υπόσχεση».

Λένε οτι θα υπάρξουν δουλειές!

Ακόμα και μέσα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής ύφεσης, οι ειδικοί αναφέρουν οτι το μέτωπο της απασχόλησης θα ανακάμψει! Οι εργοδότες στην Αμερική έδωσαν το παράδειγμα, αναφέροντας οτι σκοπεύουν να προσλάβουν 9,5% περισσότερους απόφοιτους από την τάξη του 2012 σε σχέση με την τάξη του 2011. Φυσικά, στην κορυφή των επιλογών τους βρίσκονται τα πανεπιστήμια που ασχολούνται με την τεχνολογία, την επιστήμη, τη μηχανική και τα μαθηματικά.

Τελευταία τάση… οι κινήσεις κατά του σχολικού εκφοβισμού

Εκπαιδευτικοί σε πολιτείες των Η.Π.Α, όπως το New Jersey, αντιμετωπίζουν κάθε μέρα χιλιάδες καταγγελίες εκφοβισμού στα σχολεία! Ωστόσο, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί προβληματίζονται, αφού η αστυνομία βρίσκεται διαρκώς έξω από τις τάξεις και το σχολείο. Πολλοί προβλέπουν οτι οι οργισμένοι γονείς θα ξεσπάσουν, αφού τα σχολεία ερευνούν τις ζωές των παιδιών τους και αισθάνονται ότι εισβάλλουν στην ιδιωτική ζωή τους.

Το Cambridge «πάει»… Βομβάη

Προγράμματα του Cambridge «προχωράνε» προς την Βομβάη, το οποίο αποτελεί έναν τεράστιο μαγνήτη φοιτητών παγκοσμίως! Το Harvard Business School έχει ανακοινώσει ένα νέο πρόγραμμα στην Ινδία που επικεντρώνεται στην επιχειρηματικότητα, τη στρατηγική διαχείριση, την καινοτομία και τη λογοδοσία των εταιριών. Πρόκειται για μια κίνηση που θα εξοντώσει τα παρόμοια προγράμματα στις Η.Π.Α.

Πηγή: http://www.flowmagazine.gr

Τα τρία μέρη του εγκεφάλου μας: Σκέφτομαι-Πράττω-Είμαι Οκτώβριος 16, 2012

Posted by Dimitra Zervaki in Uncategorized.
Tags: , , , , ,
comments closed

Έρευνες που έχουν να κάνουν με τη λειτουργία του εγκεφάλου επιδεικνύουν ότι έχουμε γεννηθεί για να μαθαίνουμε και αυτό το κάνουμε καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Όμως πώς μαθαίνουμε και γιατί μαθαίνουμε; Για να εξελισσόμαστε, να γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι και να συμβάλλουμε στην ανάπτυξη της κοινωνίας στην οποία ζούμε. Η αλλαγή αποτελεί προϋπόθεση για την εξέλιξη. Αφορά στο να «ξε-μάθουμε», στο να πάρουμε την απόφαση να μην σκεφτόμαστε, λειτουργούμε ή νιώθουμε με το γνωστό μέχρι τώρα σε μας τρόπο. Και αυτό απαιτεί το «κλάδεμα» των συνάψεων του εγκεφάλου μας έτσι ώστε να αναπτυχθούν νέοι. Απαιτεί να «ξεχάσουμε» τη συναισθηματική κατάσταση η οποία έχει γίνει μέρος της προσωπικότητάς μας και στη συνέχεια να επαναπρογραμματίσουμε το σώμα μας ώστε να λειτουργεί μέσα σε ένα νέο συναισθηματικό πλαίσιο, με ένα καινούριο μυαλό.

Η νευροεπιστήμη έχει αποδείξει ότι οι άνθρωποι έχουν τρεις εγκεφάλους οι οποίοι μας επιτρέπουν να σκεφτόμαστε, να πράττουμε, να είμαστε. Το τμήμα του εγκεφάλου που σχετίζεται με τη σκέψη, την αντίληψη, τη γλώσσα και την απόκτηση γνώσεων είναι  ο νεοφλοιός-neocortex. Κάθε φορά που μαθαίνουμε κάτι καινούριο δημιουργούμε μία νέα σύναψη στο εγκεφαλικό αυτό τμήμα.

Το θέμα όμως δεν είναι μόνο να μαθαίνουμε αλλά να χρησιμοποιούμε αυτά που μάθαμε, να τα κάνουμε κτήμα μας έτσι ώστε να αποκτούμε συνεχώς νέες εμπειρίες και να εξελισσόμαστε. Οι εμπειρίες πλουτίζουν τον εγκέφαλό μας γιατί στο πλαίσιο αυτών και οι πέντε αισθήσεις μας προσλαμβάνουν νέα στοιχεία από το περιβάλλον, και προκαλούν μία νέα οργάνωση των νευρώνων ώστε εκφραστεί αυτή η νέα εμπειρία. Τότε είναι που ενεργοποιείται ο δεύτερος εγκέφαλός μας, το μεταιχμιακό σύστημα-limbic brain που ελέγχει συναισθηματικές και συμπεριφορικές δραστηριότητες. Τη στιγμή που ξεκινούμε να αλλάζουμε τη συμπεριφορά μας και αρχίζουμε να έχουμε νέες εμπειρίες, πρέπει να μάθουμε το συναισθηματικό μας σώμα αυτό που έχουμε καταλάβει σε νοητικό επίπεδο. Σ’ αυτή τη φάση αρχίζουν και δουλεύουν ταυτόχρονα δύο εγκέφαλοι. Δεν αρκεί όμως να ζήσουμε τη νέα αυτή εμπειρία μία φορά. Πρέπει να την επαναλαμβάνουμε συνεχώς ώστε να την απομνημονεύσουμε. Πρέπει σε ένα νευροχημικό επίπεδο να κάνουμε το μυαλό μας και το σώμα μας να μάθουν το ίδιο πράγμα.

Όταν συμβαίνουν όλα τα προαναφερόμενα τότε μεταφερόμαστε σε μία νέα κατάσταση του είναι μας, σε έναν νέο τρόπο να ζούμε, να αντιδρούμε, να μαθαίνουμε.  Όταν βρισκόμαστε σε μία τέτοια κατάσταση, τότε οι σκέψεις μας και τα συναισθήματά μας ευθυγραμμίζονται με βάση τη νέα ιδέα-αντίληψη και ενεργοποιείται η παρεγκεφαλίδα, το κέντρο της μνήμης, το οποίο μας δίνει τη δυνατότητα να «θυμόμαστε» τη νέα αυτή κατάσταση-συνήθεια και έτσι να λειτουργούμε με έναν νέο τρόπο ασυνείδητα.

Το τρίτο μέρος του εγκεφάλου μας, ο ερπετικός-reptilican εγκέφαλος, είναι η βάση του υποσυνείδητου και σχετίζεται επίσης με τα ένστικτα και τη θέλησή μας για επιβίωση. Προσλαμβάνει  πληροφορίες από τους δύο άλλους εγκεφάλους και παίζει βασικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων όταν δεν μπορεί ο νεοφλοιός να ανταπεξέλθει με τη λογική.

Σας παραθέτουμε ένα ενδιαφέρον βίντεο όπου μπορείτε να δείτε πώς ακριβώς συντελούνται οι αλλαγές σε εγκεφαλικό επίπεδο με βάση τις έρευνες των νευροεπιστημόνων.

Μπορείτε επίσης να παρακολουθήσετε ένα ακόμα βίντεο που παρουσιάζεται στο άρθρο «Η Θεωρία των Πάντων-Athene’s Theory of Everything»

Δήμητρα Ζερβάκη, ΕΜΒΑ, PMP

Πηγές: http://www.drjoedispenza.com,  http://tedxtacoma.com

Γιατί η επιθυμία μας να επιτύχουμε δεν είναι πάντα αρκετή Οκτώβριος 1, 2012

Posted by Dimitra Zervaki in Uncategorized.
Tags: , , ,
comments closed

Γιατί είναι καλύτερα να χρησιμοποιούμε κάποιο δείκτη (ακόμα και το δάκτυλό μας) όταν διαβάζουμε?

Έρευνες απέδειξαν ότι κατά τη διάρκεια που διαβάζουμε ένα κείμενο μιας σελίδας  χάνουμε το σημείο στο οποίο βρισκόμαστε  το λιγότερο 5-7 φορές. Αυτό οδηγεί σε έλλειψη προσοχής, συγκέντρωσης και απώλεια μνήμης. Και φυσικά αυτό είναι ενοχλητικό και προκαλεί άγχος.

Πώς μπορούμε λοιπόν να αλλάξουμε τον τρόπο που μαθαίνουμε; Φτάνει μόνο να επιθυμούμε μόνο την αλλαγή ή χρειάζεται και κάτι άλλο;

Η επιθυμία είναι εύκολη. Όλοι θέλουμε το καλύτερο για τους εαυτούς μας και τα αγαπημένα μας πρόσωπα. Επιθυμία είναι η λαχτάρα, ο πόθος για αντικείμενα ή ανθρώπους.

Η θέληση απαιτεί αλλαγή. Είναι η εσωτερική ορμή και τάση να πράξουμε κάτι διαφορετικό. Μπορεί να μας δραστηριοποιήσει να δράσουμε προς μία νέα κατεύθυνση, με έναν νέο διαφορετικό τρόπο.

Όταν θέλουμε να κάνουμε μία αλλαγή στη ζωή μας συνήθως ξεκινούμε από το επίπεδο της επιθυμίας. Ας πούμε ότι επιθυμούμε να μάθουμε να μαθαίνουμε πιο γρήγορα και αποτελεσματικά. Αυτό είναι το εύκολο κομμάτι της διαδικασίας. Η αλλαγή όμως είναι μία εισβολή στη ζώνη άνεσής μας. Και το αν θα πετύχουμε να αλλάξουμε μία συνήθειά μας έχει άμεση σχέση με την προθυμία μας να κάνουμε ό,τι χρειαστεί προς αυτήν την κατεύθυνση. Η επιθυμία μας θα μεταλλαχθεί σε θέληση μόνον όταν πάρουμε μία απόφαση στηριζόμενοι στην εμπιστοσύνη και σε μία τυφλή πίστη. Μια οριστική αλλαγή συμβαίνει μόνον όταν κινούμαστε περισσότερο σε συναισθηματικό παρά σε λογικό επίπεδο.

Αν λοιπόν είστε έτοιμοι και πρόθυμοι να ζείτε και να δράτε διαφορετικά ακόμα και όταν το καινούριο σας ενοχλεί θα πρέπει καταρχήν να αναρωτηθείτε πώς κάνετε συνήθως κάτι. Στην δική μας περίπτωση που έχει να κάνει με τη μάθηση συνήθως η διαδικασία που ακολουθούμε είναι: διαβάζω, μαθαίνω, απομνημονεύω. Ο νέος τρόπος είναι να κάνετε το ανάποδο!!

Έχει αποδειχθεί ότι στη διαδικασία της αλλαγής πρέπει πρώτα να νιώθετε, μετά να σκέφτεστε και τέλος να συμπεριφέρεστε. Για να αποκρυσταλλωθεί σε συνήθεια οποιαδήποτε νέα πρακτική, ο άνθρωπος πρέπει να ακολουθήσει τον κανόνα των 21 ημερών ο οποίος υποστηρίζει ότι για να επιτευχθεί αλλαγή απαιτείται καθημερινή άσκηση της νέας συνήθειας για 21 μέρες.  Είναι οι μέρες που απαιτούνται για να δημιουργηθεί μία νέα σύναψη νευρώνων στον εγκέφαλο.

Και μην ξεχνάτε!!! Η επιτυχία χτίζεται μέσα από την επίτευξη μικρών καθημερινών πράξεων που συσσωρεύονται σιγά σιγά για να οδηγήσουν σε μεγάλα επιτεύγματα, πολύ μεγαλύτερα από οτιδήποτε θα μπορούσατε να έχετε ποτέ σχεδιάσει.

Η υπεροχή γεννιέται από το γάμο της αφοσίωσης με το χρόνο και απαιτεί προσπάθεια και υπομονή!!!